БРЭНДИНГ гэдэг нь танай компанийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний талаарх хэрэглэгчдийн сэтгэлд хүчтэй, эерэг ойлголтыг бий болгох стратегийн үйл явц юм. Энэ нь зөвхөн лого, нэрнээс хамаагүй өргөн хүрээний ойлголт бөгөөд танай бизнесийн нэр хүнд, үнэт зүйл, хэрэглэгчидтэй харилцах өнгө аясыг бүхэлд нь тодорхойлдог. Тогтвортой, тууштай брэндинг нь орлогыг 23% хүртэл нэмэгдүүлэх боломжтойг судалгаа харуулдаг. Webhiine агентлагийн хувьд бид брэндингийг дижитал орчинд хэрэглэгчийн итгэлийг олж, урт хугацааны үнэнч хэрэглэгчдийг бий болгох хамгийн чухал хөрөнгө оруулалт гэж үздэг.
Брэнд, лого, брэндинг: гол ялгаа нь юу вэ?
Бизнесийн ярианд эдгээр нэр томьёог ихэвчлэн сольж хэрэглэдэг ч тус бүр өөрийн гэсэн тодорхой утгатай. Тэдгээрийн ялгааг ойлгох нь амжилттай брэнд бүтээх эхний алхам болдог. Доорх хүснэгтэд гол ялгааг нэгтгэн харуулав.
| Онцлог | Лого (Logo) | Брэнд (Brand) | Брэндинг (Branding) |
|---|---|---|---|
| Тодорхойлолт | Бизнесийг таниулах график тэмдэг, дүрс, эсвэл текст. | Бизнесийн талаарх хүмүүсийн нийт ойлголт, сэтгэгдэл, нэр хүнд. | Брэндийг бий болгох, хэлбэржүүлэх, удирдах идэвхтэй үйл явц. |
| Үүрэг | Танигдах байдлыг бий болгох. | Холбоо тогтоох, итгэл төрүүлэх, ялгарах. | Нөлөөлөх, мессеж хүргэх, туршлага бий болгох. |
| Төрөл | Материаллаг, харагдахуйц зүйл. | Биет бус, хийсвэр ойлголт. | Стратегийн, тасралтгүй үйл ажиллагаа. |
| Жишээ | Компанийн нэрийн дэргэдэх тэмдэг. | "Энэ компани найдвартай", "Энэ бүтээгдэхүүн чанартай" гэх мэт ойлголт. | Маркетингийн кампанит ажил, хэрэглэгчийн үйлчилгээ, сошиал медиа харилцаа. |
| Зүйрлэл | Хүний нүүр царай. | Хүний нэр хүнд, зан чанар. | Өөрийгөө бусдад илэрхийлж буй үйлдэл. |
Брэндинг бизнест яагаад тийм чухал вэ?
Орчин үеийн зах зээл дээр бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний чанар дангаараа амжилтад хүрэхэд хангалтгүй болсон. Хэрэглэгчид зөвхөн юу худалдаж авахаа бус, хэнээс худалдаж авахаа ч мөн адил чухалчилдаг. Энэ үед брэндинг гол үүрэг гүйцэтгэдэг.
1. Хэрэглэгчийн танилт ба ялгарал: Хүчтэй брэнд нь танай бүтээгдэхүүнийг өрсөлдөгчдийнхөөс шууд ялгаж, хэрэглэгчдийн ой санамжид үлдэхэд тусална. Жишээлбэл, дэлгүүрийн лангуун дээрх олон арван ундааны дундаас та өөрийн мэддэг, итгэдэг брэндийг төвөггүй олж чаддаг нь үүний тод жишээ юм.
2. Итгэлцэл ба нэр хүнд бий болгох: Тууштай, найдвартай брэнд нь хэрэглэгчдэд итгэл төрүүлдэг. Edelman-ийн хийсэн судалгаагаар хэрэглэгчдийн 81% нь худалдан авалт хийхдээ тухайн брэндэд итгэх нь маш чухал шийдвэр гаргах хүчин зүйл гэж хариулжээ. Итгэлцэл нь урт хугацааны үнэнч хэрэглэгчдийг бий болгох суурь болдог.
3. Маркетингийн үр ашгийг нэмэгдүүлэх: Танигдсан брэндтэй байх нь маркетингийн үйл ажиллагааг илүү хялбар, үр дүнтэй болгодог. Хүмүүс аль хэдийн танай брэндийг мэдэх тул шинэ бүтээгдэхүүн, урамшуулал зарлахад хүлээн авах хандлага нь илүү эерэг байдаг. Энэ нь дижитал маркетингийн кампанит ажлын өгөөжийг ч мөн адил нэмэгдүүлдэг.
4. Ажилтнуудын сэдэлжүүлэлт: Хүчтэй брэнд зөвхөн гадагшаа чиглэдэггүй. Компанийн дотоодод ч нөлөөлдөг. Ажилтнууд нэр хүндтэй, тодорхой зорилготой компанид ажиллаж байгаагаараа бахархаж, энэ нь тэдний ажлын бүтээмж, сэтгэл ханамжид эерэгээр нөлөөлдөг. Шилдэг боловсон хүчнийг татахад ч чухал үүрэгтэй.
5. Үнийн уян хатан байдал: Хэрэглэгчид итгэдэг, үнэ цэнтэй гэж үздэг брэндэд илүү өндөр үнэ төлөхөд бэлэн байдаг. Энэ нь танай бизнест үнийн хувьд өрсөлдөхөөс илүү үнэ цэнээр өрсөлдөх боломжийг олгодог.
Амжилттай брэндийн үндсэн 5 элемент
Брэнд нь олон жижиг хэсгүүдээс бүрдсэн нэгдмэл ойлголт юм. Эдгээр элементүүд нь хоорондоо уялдаа холбоотой ажиллаж, хэрэглэгчийн сэтгэлд тод дүр зургийг бий болгодог. Хамгийн чухал таван элементийг авч үзье.
- Брэндийн нэр (Brand Name): Энэ бол танай брэндийн хамгийн анхны танилцуулга. Сайн нэр нь цээжлэхэд хялбар, утга учиртай, өвөрмөц, өргөжин тэлэх боломжтой байх ёстой.
- Лого (Logo): Танай брэндийн нүүр царай. Лого нь танай бизнесийн үнэт зүйл, зан чанарыг илэрхийлэх график дүрслэл юм. Энгийн, танигдахуйц, олон төрлийн платформд ашиглах боломжтой байх нь чухал.
- Өнгөний палитр (Color Palette): Өнгө нь хүний сэтгэл зүйд хүчтэй нөлөөлдөг. Брэндийн өнгө нь тодорхой мэдрэмж, сэтгэгдлийг төрүүлдэг. Жишээлбэл, цэнхэр өнгө итгэлцэл, найдвартай байдлыг илэрхийлдэг бол улаан өнгө эрч хүч, догдлолыг илтгэдэг. Өнгө нь брэнд хэмээх ойлголтыг танихад 80% хүртэл нөлөөлдөг нь ч бий.
- Типографи (Typography): Танай брэндийн ашигладаг фонт, үсгийн хэв маяг. Типографи нь брэндийн зан чанарыг илэрхийлдэг. Жишээлбэл, уламжлалт Serifs фонт нь тогтвортой, найдвартай мэдрэмж төрүүлдэг бол орчин үеийн Sans-serifs фонт нь цэвэрхэн, минималист сэтгэгдэл төрүүлдэг.
- Брэндийн дуу хоолой ба өнгө аяс (Brand Voice and Tone): Энэ нь танай брэнд хэрэглэгчидтэйгээ хэрхэн "ярьж" байгааг илэрхийлнэ. Танай брэнд албан ёсны, мэргэжлийн үү? Эсвэл нөхөрсөг, хөгжилтэй юу? Энэхүү дуу хоолойг вэбсайт, сошиал медиа, имэйл, зар сурталчилгаа гээд бүх сувагт нэгдмэл байдлаар баримтлах ёстой.
Тэгээс эхлэн брэнд бүтээх 7 алхамт үйл явц
Шинэ бизнес эхлүүлж байгаа эсвэл одоо байгаа брэндээ сайжруулахыг зорьж байгаа бол дараах системчилсэн алхмууд танд тусална. Энэ бол нэг удаагийн ажил биш, тасралтгүй үргэлжлэх үйл явц гэдгийг санаарай.
Алхам 1: Брэндийн зорилго, алсын хараа, үнэт зүйлсийг тодорхойлох. "Яагаад танай бизнес оршин тогтнодог вэ?" гэсэн асуултаас эхэл. Ашиг олохоос гадна танай бизнес нийгэмд, хэрэглэгчдэд ямар үнэ цэнэ өгөхийг зорьж байна вэ? Энэ нь танай брэндийн суурь философи болно.
Алхам 2: Зорилтот зах зээл, хэрэглэгчдээ судлах. Та хэнд үйлчилгээ үзүүлэх гэж байна вэ? Тэдний нас, хүйс, сонирхол, тулгамддаг асуудал, хэрэгцээ юу вэ? Хэрэглэгчдээ гүнзгий ойлгосноор тэдэнд таалагдах, тэдэнтэй холбогдох брэндийг бүтээж чадна.
Алхам 3: Өрсөлдөгчдөө шинжлэх. Танай салбарт өрсөлдөгчид юу хийж байна вэ? Тэдний брэндингийн давуу болон сул тал нь юу вэ? Энэ шинжилгээ нь зах зээл дэх орон зайг олж, брэндийн ялгарал бий болгоход тусална. Өрсөлдөгчдөөсөө юугаараа илүү, өвөрмөц байж чадахаа тодорхойлох нь маш чухал.
Алхам 4: Брэндийн зан чанар, дуу хоолойг тодорхойлох. Хэрэв танай брэнд хүн байсан бол ямар зан чанартай байх байсан бэ? Мэргэжлийн, найрсаг, шинэлэг, уламжлалт уу? Энэ зан чанарт тохирсон харилцааны өнгө аясыг (дуу хоолойг) тодорхойл.
Алхам 5: Брэндийн харагдах тал (Visual Identity)-ыг бүтээх. Энэ шатанд дээр дурдсан лого, өнгөний палитр, типографи зэрэг элементүүдийг бүтээдэг. Эдгээр нь танай брэндийн зан чанар, үнэт зүйлстэй нийцэж байх ёстой. Брэндийн гарын авлага (Brand Guideline) бэлтгэх нь бүх материалд нэгдмэл байдлыг хангахад тусална.
Алхам 6: Брэндийн мессеж, түүхийг боловсруулах. Танай брэнд хэрэглэгчдэд юу хэлэхийг хүсэж байна вэ? Танай брэндийн түүх юу вэ? Уриа үг (slogan), гол мессеж, үнэ цэнийн санал (value proposition) зэргийг тодорхой, ойлгомжтойгоор боловсруул.
Алхам 7: Брэндийг бүх сувгаар нэгдмэл байдлаар нэвтрүүлэх. Вэбсайт, сошиал медиа, сав баглаа боодол, хэрэглэгчийн үйлчилгээ, оффисын тохижилт гээд хэрэглэгчтэй харилцах бүх цэгт брэндийн элементүүд, дуу хоолойг нэгдмэл байдлаар ашигла. Тухайлбал, сошиал маркетингийн стратегидаа брэндийнхээ зан чанарыг тусгах нь хэрэглэгчидтэй илүү гүнзгий холбоо тогтооход тусалдаг.
Монголын зах зээл дэх брэндингийн жишээнүүд
Монголын зах зээлд ч брэндингийн ач холбогдол өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байна. Тодорхой нэр дурдахгүйгээр зарим салбарын жишээг авч үзье.
- Харилцаа холбооны операторууд: Энэ салбарын компаниуд өнгө, уриа үг, үйлчилгээний онцлогоор өөрсдийгөө тод ялгадаг. Нэг нь "хурд, технологи"-ийг онцолдог бол нөгөө нь "сүлжээ, хамрах хүрээ"-г чухалчилдаг. Тэдний зар сурталчилгаа, үйлчилгээний төвийн тохижилт, ажилтнуудын харилцаа хүртэл брэндийнхээ онцлогийг шингээсэн байдаг.
- Үндэсний үйлдвэрлэлийн ноолууран брэндүүд: Монгол ноолуурын чанар гэдэг ойлголт дээр тулгуурлан өөр өөрийн онцлогийг бий болгосон. Зарим нь "тансаг, дээд зэрэглэлийн" имижийг бүрдүүлдэг бол зарим нь "байгальд ээлтэй, тогтвортой үйлдвэрлэл" гэсэн мессежийг түлхүү хүргэдэг. Энэ нь тэдний сав баглаа боодол, дэлгүүрийн интерьер, олон улсын зах зээлд гаргах түүхэнд тусгалаа олдог.
- Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний компаниуд: Энэ салбарт "уламжлал", "шинэ технологи", "эрүүл мэнд" гэсэн ялгаатай мессежүүдээр брэндүүд өрсөлддөг. Сав баглаа боодлын дизайн, нэршил, сурталчилгааны агуулга нь тэдний баримталдаг брэндийн стратегийг тодорхой харуулдаг.
Брэндингийн үр өгөөжийг хэрхэн хэмжих вэ?
Брэндинг бол хийсвэр ойлголт мэт боловч түүний үр дүнг тодорхой үзүүлэлтүүдээр хэмжих боломжтой. Энэ нь танай стратегийн үр дүнг үнэлэх, цаашид сайжруухад чухал ач холбогдолтой.
- Брэндийн танигдсан байдал (Brand Awareness): Хэр олон хүн танай брэндийг мэддэг вэ? Үүнийг хэрэглэгчийн судалгаа (сануулгатай болон сануулгагүй), вэбсайтын шууд хандалтын тоо (direct traffic), сошиал медиа дахь дурдагдал (social mentions), хайлтын системийн хандалтын тоо (search volume) зэргээр хэмжиж болно.
- Хэрэглэгчийн ойлголт ба хандлага (Brand Perception & Sentiment): Хүмүүс танай брэндийн талаар юу гэж бодож, ярьж байна вэ? Сошиал медиа мониторинг хийх, хэрэглэгчийн сэтгэгдэл, үнэлгээг шинжлэх, фокус бүлгийн ярилцлага зохион байгуулах зэргээр үүнийг үнэлж болно.
- Хэрэглэгчийн үнэнч байдал (Customer Loyalty): Хэрэглэгчид танай брэндэд хэр үнэнч вэ? Давтан худалдан авалтын хувь (repeat purchase rate), хэрэглэгчийн насжилт (customer lifetime value), Net Promoter Score (NPS) зэрэг үзүүлэлтүүдээр хэмждэг.
- Вэбсайтын оролцоо (Website Engagement): Хэрэглэгчид танай вэбсайт дээр хэрхэн цагийг өнгөрүүлж байна вэ? Нэг хандалтад үзсэн хуудасны тоо (pages per session), сайтад өнгөрүүлсэн дундаж хугацаа (average session duration), буцах хувь (bounce rate) зэрэг нь танай контент брэндтэй хэр нийцэж, хэрэглэгчдийн сонирхлыг татаж буйг харуулна.
Дүгнэлт
Эцэст нь дүгнэхэд, брэндинг бол танай бизнесийн сэтгэл зүрх нь юм. Энэ нь зүгээр нэг гоё лого, ухаалаг уриа үгнээс хамаагүй илүү гүнзгий бөгөөд танай компанийн оршин тогтнох шалтгаан, хэрэглэгчдэд өгөх амлалтыг илэрхийлдэг. Хүчтэй брэнд бүтээх нь цаг хугацаа, хүчин чармайлт шаардсан урт хугацааны хөрөнгө оруулалт боловч зах зээлд бат бөх байр суурь эзэлж, хэрэглэгчдийн итгэлийг олж, тогтвортой өсөлтийг бий болгох хамгийн найдвартай арга зам юм. Танай брэндийг дижитал орчинд амжилттай таниулах, хэрэглэгчидтэйгээ холбоо тогтооход мэргэжлийн туслалцаа хэрэгтэй бол манай мэргэжлийн сошиал медиа багийн үйлчилгээтэй танилцаарай.